Autorem jest dr Tomasz Borecki, specjalista medycyny chińskiej (TCM) z ponad 25-letnim doświadczeniem. Wykształcony w Chinach, specjalizuje się w medycynie Wschodu oraz propaguje TCM w Polsce i na świecie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce „O nas”.
Wzmocnij swoją odporność z TCM – Poradnik
Sekrety silnej odporności według TCM – jak wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu?
Są takie momenty w roku, kiedy wystarczy spojrzeć przez okno, żeby zobaczyć cały przekrój ludzkiej odporności.
Jedna osoba wychodzi rano bez kurtki, bo „przecież jeszcze nie jest zimno”. Druga pije trzecią kawę i mówi, że jakoś to będzie. Trzecia śpi po pięć godzin, pracuje do późna i zastanawia się, dlaczego organizm domaga się urlopu bardziej niż ona sama.
W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej patrzymy na ten temat trochę inaczej.
Nie zaczynamy od pytania: „Co wziąć, kiedy organizm jest już osłabiony?”
Częściej pytamy:
Czy Qi jest wystarczająco mocne? Jak pracuje Śledziona? Czy sen rzeczywiście regeneruje? Czy dieta dostarcza energii, czy tylko zajmuje miejsce w żołądku? Jak człowiek reaguje na stres, zimno, wilgoć i ciągłe przemęczenie?
I właśnie tutaj zaczyna się fascynujący świat TCM.
W tradycyjnym modelu chińskim odporność nie jest pojedynczym narządem ani jedną substancją. Jest częścią większego obrazu równowagi organizmu.
Jednym z ważnych pojęć jest Wei Qi, czyli Qi ochronne. W klasycznym ujęciu TCM wiąże się ono z funkcją obronną organizmu i jego zdolnością do reagowania na wpływy zewnętrzne.
Drugim ważnym elementem jest Pi Qi, czyli Qi Śledziony. W języku TCM Śledziona odpowiada między innymi za przemianę i transport pożywienia oraz tworzenie podstawowej energii potrzebnej organizmowi.
I tutaj pojawia się jedna z moich ulubionych zasad praktyki TCM:
Jeżeli chcesz budować mocny fundament, zacznij od tego, co robisz codziennie, a nie od tego, co robisz raz na miesiąc.
Co oznacza odporność w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej?
Współczesna medycyna opisuje układ odpornościowy poprzez konkretne komórki, narządy, cytokiny, przeciwciała i inne mechanizmy biologiczne.
TCM posługuje się inną mapą pojęciową.
Nie oznacza to, że możemy postawić znak równości pomiędzy Qi a konkretną komórką odpornościową. Qi jest pojęciem tradycyjnego modelu medycznego, a nie odpowiednikiem jednego parametru laboratoryjnego.
To bardzo ważne rozróżnienie.
W praktyce TCM uwagę zwraca się między innymi na:
✓ poziom codziennej energii
✓ jakość snu
✓ apetyt i sposób trawienia
✓ reakcję organizmu na zimno
✓ tendencję do zmęczenia
✓ kondycję języka
✓ wygląd i charakter pulsu
✓ rytm dnia
✓ sposób odżywiania
✓ poziom napięcia emocjonalnego
✓ aktywność fizyczną
Dlatego dwie osoby mogą przyjść z podobnym problemem i otrzymać zupełnie różne zalecenia.
To jedna z rzeczy, które najbardziej odróżniają sposób myślenia TCM od podejścia opartego wyłącznie na jednym parametrze.
Silna odporność według TCM zaczyna się od Qi
W TCM Qi można w dużym uproszczeniu rozumieć jako funkcjonalną energię organizmu.
Nie jest to jednak „energia” w sensie fizycznym, którą można zmierzyć urządzeniem.
To tradycyjny model opisujący funkcjonowanie organizmu.
Kiedy mówimy o wspieraniu Qi, zwykle patrzymy na podstawy:
✓ regularne posiłki
✓ odpowiednią ilość snu
✓ umiarkowany ruch
✓ odpoczynek
✓ właściwe ogrzewanie organizmu
✓ spokojne oddychanie
✓ ograniczenie chronicznego przeciążenia
✓ odpowiednie odżywianie
Brzmi banalnie?
Trochę tak.
Ale właśnie w tym tkwi paradoks.
Wiele osób szuka wyjątkowego preparatu, wyjątkowego zioła albo wyjątkowej techniki, podczas gdy podstawowy fundament jest zaniedbany.
Można mieć najlepszą herbatę świata, a jednocześnie spać po cztery godziny. Organizm może wtedy powiedzieć bardzo dyplomatycznie: „Dziękuję za herbatę, ale porozmawiajmy o śnie”.
Wei Qi – czym jest Qi ochronne według TCM?
Wei Qi to jedno z najczęściej przywoływanych pojęć, kiedy mówimy o odporności w TCM.
W tradycyjnym ujęciu Wei Qi związane jest z powierzchnią organizmu oraz jego relacją ze środowiskiem zewnętrznym.
W klasycznych tekstach TCM opisuje się je jako formę Qi o funkcji ochronnej.
Współczesny czytelnik może potraktować to jako język tradycyjnego modelu funkcjonowania organizmu, a nie jako bezpośrednie tłumaczenie na termin immunologiczny.
To rozróżnienie ma znaczenie również z punktu widzenia wiarygodności.
Nie warto pisać, że Wei Qi „jest układem odpornościowym”.
Lepiej powiedzieć:
W TCM Wei Qi jest tradycyjnym pojęciem opisującym funkcję ochronną organizmu.
Śledziona w TCM a odporność – dlaczego trawienie jest tak ważne?
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów TCM jest ogromne znaczenie przypisywane trawieniu.
W tradycyjnej teorii Śledziona i Żołądek są podstawą produkcji Qi pochodzącego z pożywienia.
Dlatego specjalista TCM nie patrzy na dietę wyłącznie przez liczbę kalorii.
Pyta również:
- Czy jesz regularnie?
- Czy pierwszy posiłek jest bardzo zimny?
- Czy jesz w pośpiechu?
- Czy po posiłku masz energię, czy raczej ochotę na drzemkę?
- Czy często sięgasz po słodycze?
- Czy wieczorem jesz bardzo ciężko?
- Czy Twój jadłospis jest różnorodny?
W TCM często wykorzystuje się określenie „wspieranie Qi Śledziony”.
W praktyce może to oznaczać bardzo proste rzeczy.
Ciepłe, regularne posiłki.
Dobre przeżuwanie.
Mniej jedzenia w pośpiechu.
Mniej przypadkowego podjadania.
Więcej produktów przygotowanych w prosty sposób.
I trochę mniej jedzenia podczas scrollowania telefonu.
Tak, TCM zna pojęcie „kolacji przy Netflixie”, chociaż klasycy oczywiście nie mieli okazji go opisać.
A jak radzić sobie w prosty sposób ze stresem i bezsennością w naszym poradniku:
STRES I BEZSENNOŚĆ– PRAKTYCZNY PORADNIK TCM( Jak pokonać stres i bezsenność)
Jak wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu według TCM?
Jeżeli miałbym sprowadzić podejście TCM do kilku filarów, zacząłbym od pięciu.
✓ Qi i codzienna witalność
✓ sen i regeneracja
✓ trawienie oraz dieta
✓ ruch i prawidłowy przepływ Qi
✓ równowaga pomiędzy wysiłkiem i odpoczynkiem
Dopiero później rozważałbym indywidualnie zioła, formuły, akupresurę czy inne elementy praktyki.
To ważne, ponieważ TCM nie jest katalogiem gotowych recept typu:
„Masz jesień? Weź X.”
„Jesteś zmęczony? Weź Y.”
„Masz słabe Qi? Kup Z.”
Diagnostyka różnicowa jest fundamentem klasycznej praktyki TCM.
Huang Qi – jedno z najbardziej znanych ziół wspierających Qi
Huang Qi (Astragalus membranaceus) należy do najbardziej znanych surowców zielarskich tradycyjnej medycyny chińskiej.
W TCM Huang Qi jest klasyfikowane jako zioło wspierające Qi.
Tradycyjnie wykorzystywano je między innymi w sytuacjach związanych z niedoborem Qi, osłabieniem i rekonwalescencją.
Współczesne badania również zainteresowały się Astragalusem.
Przegląd opublikowany w PubMed opisuje liczne badania dotyczące wpływu Astragalus na mechanizmy immunologiczne. Autorzy zwracają uwagę na składniki takie jak polisacharydy, saponiny i flawonoidy.
Jeszcze ciekawsze są dane z metaanalizy badań z udziałem ludzi.
W przeglądzie i metaanalizie opublikowanej w 2023 roku uwzględniono 19 badań obejmujących 1094 uczestników. Analizowano między innymi markery odpowiedzi humoralnej i komórkowej. Autorzy wskazali na zmiany w części analizowanych markerów, jednocześnie podkreślając znaczną heterogeniczność badań.
To właśnie jest właściwy sposób mówienia o nauce.
Nie:
„Huang Qi gwarantuje silną odporność”.
Tylko:
„Badania nad Astragalusem wskazują na interesujący wpływ na wybrane parametry odpowiedzi immunologicznej, ale wyniki nie oznaczają, że każdy człowiek odniesie taki sam efekt.”
Jak patrzę na Huang Qi w TCM?
W klasycznej praktyce nie traktuję Huang Qi jako uniwersalnego „zioła na odporność”.
Znaczenie ma obraz pacjenta.
Jeżeli widzimy cechy niedoboru Qi, sposób żywienia, sen, poziom zmęczenia oraz inne elementy obrazu TCM mogą wskazywać na potrzebę wsparcia Qi.
Dlatego Huang Qi powinno być dobierane indywidualnie, szczególnie jeśli osoba przyjmuje leki lub ma przewlekłe problemy zdrowotne.
Huang Qi zioło znajdziesz: ( jeśli link jest nie aktywny , nie martw się linki do produktów znajdziesz pod artykułem)
👉TUTAJ lub 👉 TUTAJ
Bu Zhong Yi Qi Wan – klasyczna formuła TCM
Bu Zhong Yi Qi Wan to klasyczna formuła tradycyjnej medycyny chińskiej.
Sama nazwa jest bardzo ciekawa.
Można ją rozumieć jako formułę wspierającą środkowy ogrzewacz i Qi.
W klasycznym modelu TCM kojarzona jest przede wszystkim z niedoborem Qi Środkowego Ogrzewacza oraz określonym wzorcem opadania Qi.
I tutaj znowu pojawia się bardzo ważna zasada:
Nie każda osoba potrzebująca wsparcia Qi potrzebuje Bu Zhong Yi Qi Wan.
Formuły TCM nie są odpowiednikiem współczesnych preparatów typu „jeden produkt dla wszystkich”.
Ich dobór powinien wynikać z diagnozy różnicowej.
Szczególnej ostrożności wymagają osoby przyjmujące leki, kobiety w ciąży i karmiące, osoby z przewlekłymi problemami zdrowotnymi oraz osoby korzystające jednocześnie z kilku preparatów ziołowych.
Bu zhong Yi qi wan– zioło znajdziesz: ( jeśli link jest nie aktywny , nie martw się linki do produktów znajdziesz pod artykułem)
👉 TUTAJ lub 👉 TUTAJ
Jia Gu Lan – chińska roślina o bardzo ciekawej historii
Jia Gu Lan, czyli Gynostemma pentaphyllum, jest rośliną znaną w Azji od wielu lat.
W literaturze naukowej znajduje się sporo publikacji dotyczących jej składników, przede wszystkim gypenozydów.
Przeglądy PubMed opisują liczne związki bioaktywne obecne w Jia Gu Lan oraz prowadzone badania laboratoryjne i przedkliniczne.
Ważne jest jednak rozdzielenie tradycyjnego zastosowania od współczesnych dowodów.
To, że dana roślina jest od dawna wykorzystywana w kulturze medycznej Chin, nie oznacza automatycznie, że wszystkie przypisywane jej współcześnie właściwości zostały potwierdzone u ludzi.
Dlatego Jia Gu Lan traktowałbym jako interesujący element tradycyjnej farmakopei, a nie jako uniwersalny preparat dla każdego.
Polecane Jiao Gu Lan możesz znaleźć poniżej ( jeśli link jest nie aktywny , nie martw się linki do produktów znajdziesz pod artykułem)
👉TUTAJ 👉TUTAJ
Trzy filary TCM, o których często zapominamy
1. Sen jako fundament Qi
Sen jest jednym z najbardziej niedocenianych elementów codziennej regeneracji.
W TCM noc związana jest z przejściem organizmu w stan większego wyciszenia i odnowy.
Jeżeli człowiek przez wiele miesięcy funkcjonuje na granicy zmęczenia, dokładanie kolejnych metod wspierających może nie rozwiązać podstawowego problemu.
Spróbuj:
✓ kłaść się o podobnej porze
✓ ograniczyć intensywną aktywność tuż przed snem
✓ nie pracować do ostatniej minuty przed położeniem się
✓ zadbać o spokojną kolację
✓ wieczorem zmniejszyć ilość bodźców
W TCM powiedzielibyśmy: daj organizmowi możliwość zebrania Qi, zamiast ciągle ją wydawać.
2. Oddech
Drugim filarem jest oddech.
Spokojny, rytmiczny oddech może być częścią praktyki Qi Gong.
Nie chodzi o wykonywanie skomplikowanych ćwiczeń.
Czasami wystarczy kilka minut spokojnego ruchu połączonego z oddechem.
To szczególnie dobry sposób na rozpoczęcie dnia.
3. Umiarkowany ruch
TCM nie zachęca do ciągłego „przepalania baterii”.
Ruch ma wspierać przepływ Qi, ale nadmierny wysiłek może być dla niektórych osób dodatkowym obciążeniem.
Dlatego warto znaleźć złoty środek.
Spacer.
Qi Gong.
Tai Chi.
Ćwiczenia mobilizacyjne.
Lekka gimnastyka.
I dopiero później mocniejszy trening, jeśli organizm dobrze go toleruje.
Jak zacząć : ZACZNIJ TU: QIGONG DLA ZUPEŁNIE POCZĄTKUJĄCYCH
Akupresura na wsparcie Qi – Zu San Li
Jednym z najbardziej znanych punktów akupresury jest Zu San Li, ST36.
Znajduje się na podudziu, poniżej kolana.
W tradycji TCM jest to bardzo ważny punkt związany między innymi z Qi oraz funkcją Śledziony i Żołądka.
Więcej: NATURALNY SPOSÓB NA BRAK ENERGII – UCISKAJ TO MIEJSCE
Jak wykonać delikatną akupresurę?
✓ Usiądź wygodnie.
✓ Znajdź obszar poniżej kolana po zewnętrznej stronie podudzia.
✓ Uciskaj punkt łagodnie przez około 30–60 sekund.
✓ Oddychaj spokojnie.
✓ Powtórz po drugiej stronie.
Ucisk nie powinien powodować ostrego bólu.
Akupresura nie powinna zastępować diagnostyki ani leczenia zaleconego przez lekarza.
Interesujesz się akupresurą? Sprawdź nasz poradnik : AKUPRESURA – PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA POCZĄTKUJĄCYCH
Akupresura Guan Yuan – punkt CV4
Drugim ważnym punktem jest Guan Yuan, CV4.
Znajduje się w dolnej części brzucha, na linii środkowej ciała.
W klasycznym TCM jest związany z Jing, Qi oraz funkcjami dolnego ogrzewacza.
To jednak miejsce, przy którym zalecam większą ostrożność.
Nie należy mocno uciskać brzucha, szczególnie w ciąży, przy niewyjaśnionym bólu brzucha lub innych problemach wymagających diagnostyki.
W praktyce domowej lepiej rozpocząć od spokojnego położenia dłoni na dolnej części brzucha i kilku minut świadomego oddechu niż wykonywać agresywny masaż.
Tai Chi i Qi Gong – ruch, który nie musi męczyć
To jedna z moich ulubionych części podejścia TCM.
Tai Chi i Qi Gong nie muszą wyglądać jak intensywny trening.
Właśnie ich spokojny charakter sprawia, że wiele osób może włączyć je do codziennego rytmu.
Badania naukowe zainteresowały się również tym obszarem.
Metaanaliza z 2020 roku obejmowała 19 randomizowanych badań i 1686 uczestników. Autorzy stwierdzili niewielki, istotny statystycznie wpływ Tai Chi i Qi Gong na niektóre analizowane parametry komórek odpornościowych, natomiast wyniki dotyczące markerów stanu zapalnego nie były jednoznaczne. Co ważne, ocena ryzyka błędu wskazała, że jakość badań była zróżnicowana.
To bardzo interesująca informacja, ale nie powód do składania wielkich obietnic.
Starszy przegląd systematyczny obejmujący 16 badań również wskazywał na korzystne zmiany w wybranych parametrach odporności, jednocześnie zaznaczając, że nie wiadomo, czy takie zmiany przekładają się na ochronę przed infekcjami.
Prosty początek
Spróbuj codziennie:
✓ 5 minut spokojnego Qi Gong rano
✓ 10–20 minut spaceru
✓ kilka minut głębokiego, spokojnego oddechu
✓ lekkiego rozciągania
Nie musisz od razu zostać mistrzem Tai Chi.
Na początku wystarczy nie przewrócić się o własne nogi. To też jest pewien sukces.
Dieta na odporność według TCM
W TCM dieta jest jednym z podstawowych elementów codziennego dbania o organizm.
Nie istnieje jednak jedna uniwersalna „dieta odpornościowa TCM”.
Znaczenie ma konstytucja człowieka, pora roku, trawienie, poziom Qi oraz indywidualny obraz TCM.
W okresie chłodniejszym wiele osób dobrze toleruje posiłki:
✓ ciepłe
✓ gotowane
✓ duszone
✓ lekkostrawne
✓ regularne
W klasycznym podejściu TCM ogranicza się nadmiar bardzo zimnych i surowych produktów u osób, u których występują cechy osłabienia funkcji trawiennych.
Nie oznacza to jednak, że każdy powinien jeść wyłącznie gorącą zupę.
TCM nie jest konkursem na najbardziej parującą miskę.
Interesujesz się odżywianiem zgodnie z zasadami TCM? Sprawdz nasz poradnik : Dieta TCM od Podstaw: Kompletny Przewodnik
Trzy produkty spożywcze, które TCM szczególnie ceni
1. Owies
Owies jest dobrym przykładem prostego produktu spożywczego, który można łatwo wykorzystać w codziennym jadłospisie.
Ciepła owsianka z dodatkiem duszonego jabłka, cynamonu i niewielkiej ilości orzechów może być przyjemnym śniadaniem w chłodniejszy dzień.
W podejściu TCM ciepłe, ugotowane śniadanie może być szczególnie interesujące dla osób, które źle tolerują zimne posiłki rano.
Nie trzeba robić z niego eliksiru.
Wystarczy normalne śniadanie.
2. Imbir
Imbir jest jednym z najbardziej znanych składników kuchni azjatyckiej.
W TCM Sheng Jiang, czyli świeży imbir, ma charakter rozgrzewający.
Może być używany jako element codziennej kuchni:
✓ do zupy
✓ do duszonych warzyw
✓ do naparu
✓ do dań z ryżem
✓ do bulionu
Jego zastosowanie powinno jednak być dostosowane do indywidualnej tolerancji.
Osoba z dużą tendencją do uczucia gorąca niekoniecznie potrzebuje dużych ilości rozgrzewających produktów.
3. Grzyby Shiitake
Shiitake są bardzo popularnym elementem kuchni azjatyckiej.
W tradycji chińskiej grzyby mają długą historię wykorzystania kulinarnego i zielarskiego.
Najważniejszy jest tutaj szerszy kontekst.
Dieta wspierająca organizm nie musi składać się z dziesięciu egzotycznych produktów.
Może opierać się na:
✓ warzywach
✓ pełnych ziarnach
✓ strączkach
✓ dobrej jakości białku
✓ odpowiednim nawodnieniu
✓ regularnych posiłkach
A następnie można dodać elementy charakterystyczne dla kuchni chińskiej.
Czytaj więcej: CO JEŚĆ CODZIENNIE? 5 ZASAD ZDROWIA Z MEDYCYNY CHIŃSKIEJ
Co jeszcze można zrobić według TCM?
1. Zadbaj o ciepło stóp i dolnej części pleców
W chłodniejszych miesiącach wiele osób zauważa, że zimne stopy bardzo wpływają na komfort całego ciała.
Z punktu widzenia tradycyjnego TCM warto zwracać uwagę na ochronę organizmu przed wychłodzeniem.
Proste rozwiązania są często wystarczające:
✓ ciepłe skarpety
✓ odpowiednie ubranie
✓ unikanie długiego przebywania w mokrych ubraniach
✓ ciepła kąpiel stóp
2. Nie jedz ciągle „na szybko”
Układ trawienny lubi regularność.
Jedzenie podczas prowadzenia samochodu, odpowiadania na wiadomości i uczestniczenia w wideokonferencji nie jest najlepszym sposobem na spokojny posiłek.
Odłóż telefon.
Usiądź.
Oddychaj.
Jedz wolniej.
To jedna z najprostszych praktyk, jakie można zastosować bez kupowania czegokolwiek.
3. Naucz się odpoczywać zanim organizm zacznie się o to upominać
W kulturze produktywności odpoczynek często traktowany jest jak nagroda.
W TCM równowaga pomiędzy aktywnością a regeneracją jest znacznie ważniejsza.
Qi trzeba nie tylko budować. Trzeba również nauczyć się jej nie marnować.
Moje doświadczenia z Chin
Podczas mojego pobytu w Chinach najbardziej zaskoczyło mnie to, jak naturalnie elementy tradycyjnej medycyny chińskiej przenikały do codziennego życia.
Nie chodziło wyłącznie o gabinety czy kliniki.
Widziałem podejście, w którym jedzenie, ruch, odpoczynek i rytm dnia były traktowane jako część dbania o organizm.
Szczególnie ciekawe było dla mnie obserwowanie, jak pacjent i specjalista TCM potrafili długo rozmawiać o rzeczach, które w naszej kulturze czasami traktujemy jako mało istotne: porze snu, apetycie, temperaturze ciała, preferencjach żywieniowych czy reakcji na pogodę.
To właśnie tam jeszcze mocniej zrozumiałem, że TCM jest przede wszystkim systemem patrzenia na człowieka jako całość, a nie tylko listą punktów akupunkturowych i ziół.
Cierpisz na bezsenność – koniecznie przeczytaj: 3 NAJLEPSZE ZIOŁA CHIŃSKIEJ MEDYCYNY NA BEZSENNOŚĆ
Dwa przypadki z praktyki TCM
Przypadek 1 – przemęczenie i osłabione Qi
Pacjentka, 42 lata, zgłosiła się z poczuciem przewlekłego zmęczenia, nieregularnym rytmem dnia i trudnością w utrzymaniu energii w drugiej części dnia.
W wywiadzie zwróciła uwagę na nieregularne posiłki, częste pomijanie śniadania oraz pracę do późnego wieczora.
W obrazie TCM pojawiały się cechy kojarzone z niedoborem Qi Śledziony.
Zamiast rozpoczynać od rozbudowanej listy suplementów, skupiliśmy się na podstawach.
Regularniejsze posiłki.
Ciepłe śniadania.
Lepszy rytm snu.
Codzienny spacer.
Kilka minut spokojnego Qi Gong.
Dopiero później rozważaliśmy indywidualne elementy tradycyjnej dietetyki i ziołolecznictwa.
Po kilku tygodniach pacjentka opisywała przede wszystkim lepszą regularność dnia i większą łatwość utrzymywania codziennych obowiązków.
Najważniejsza lekcja? Czasami pierwszym krokiem w TCM nie jest dodawanie kolejnych rzeczy, ale usunięcie chaosu z podstaw.
Przypadek 2 – osoba żyjąca „na wysokich obrotach”
Drugi przykład dotyczy mężczyzny około pięćdziesiątego roku życia, który przez lata funkcjonował bardzo intensywnie.
Praca, mało odpoczynku, nieregularne posiłki, późne godziny snu i bardzo intensywne treningi.
W jego przypadku nie chodziło po prostu o „brak energii”.
Obraz TCM wskazywał na potrzebę lepszego równoważenia aktywności i regeneracji.
Wprowadziliśmy łagodniejsze ćwiczenia, regularne godziny posiłków, spokojniejszy wieczór i praktykę oddechową.
Najciekawsze było to, że początkowo pacjent uważał piętnaście minut spokojnego Qi Gong za stratę czasu.
Po pewnym czasie sam powiedział:
„Pierwszy raz robię coś, co nie wymaga ode mnie osiągania wyniku.”
I to zdanie bardzo dobrze pokazuje jedną z wartości TCM.
Nie zawsze potrzebujemy robić więcej.
Czasami potrzebujemy robić mniej, ale bardziej świadomie.
Ciekawostki o odporności i TCM
1. Huang Qi jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych ziół tonizujących Qi w tradycyjnej medycynie chińskiej. Współczesne badania analizują jego polisacharydy, saponiny i flawonoidy.
2. Tai Chi i Qi Gong były przedmiotem badań klinicznych dotyczących parametrów immunologicznych. Metaanaliza z 2020 roku objęła 19 randomizowanych badań i 1686 uczestników.
3. Jia Gu Lan, czyli Gynostemma pentaphyllum, zawiera liczne saponiny określane jako gypenozydy. Literatura naukowa opisuje szeroki zakres badań laboratoryjnych i przedklinicznych nad tą rośliną.
4. TCM nie posiada jednej uniwersalnej „diety na odporność”. Dietetyka chińska opiera się na indywidualnym obrazie człowieka, porze roku, sposobie trawienia i wzorcu TCM.
5. W TCM odporność jest częścią większej układanki. Sen, Qi, trawienie, emocje, ruch i regeneracja są traktowane jako elementy wzajemnie powiązanego systemu.
Co mówią badania naukowe?
Warto tutaj zachować zdrowy rozsądek.
Badania nad TCM i odpornością są interesujące, ale nie wszystkie mają taką samą jakość.
W przypadku Huang Qi istnieją zarówno badania laboratoryjne, jak i badania z udziałem ludzi. Metaanaliza opublikowana w 2023 roku obejmowała 19 badań i 1094 uczestników oraz analizowała wybrane parametry odpowiedzi immunologicznej. Autorzy zaznaczyli jednak znaczną heterogeniczność badań.
W przypadku Tai Chi i Qi Gong metaanaliza 19 randomizowanych badań wskazała na niewielkie zmiany w niektórych parametrach komórek odpornościowych, ale nie potwierdziła jednoznacznego wpływu na wszystkie analizowane markery zapalne.
To bardzo ważne.
Zmiana markera laboratoryjnego nie jest automatycznie dowodem na określony efekt zdrowotny u każdego człowieka.
Dlatego jako specjalista TCM wolę powiedzieć:
„To jest interesujący kierunek badań”
niż:
„To działa na wszystko”.
Sprawdzone źródło naukowe
Najważniejsze źródło dotyczące Astragalusa, które warto podlinkować czytelnikom:
TCM a współczesna medycyna – jak połączyć oba podejścia?
Najrozsądniejsze podejście nie polega na wybieraniu między „starym” i „nowym”.
Współczesna medycyna posiada ogromną wiedzę dotyczącą fizjologii, immunologii, diagnostyki laboratoryjnej i farmakologii.
TCM oferuje natomiast inny sposób obserwacji człowieka, oparty na tradycyjnych kategoriach takich jak Qi, Yin-Yang, Jing, Shen oraz wzorce niedoboru i nadmiaru.
Te języki nie powinny być sztucznie utożsamiane.
Można jednak korzystać z obu perspektyw.
Jeśli pojawiają się niepokojące dolegliwości, nietypowe wyniki badań, wysoka gorączka, duszność, silny ból, nagłe pogorszenie stanu zdrowia albo inne alarmujące sygnały, potrzebna jest odpowiednia konsultacja medyczna.
TCM może być elementem szerszego podejścia do dobrostanu, ale nie powinna być powodem rezygnacji z potrzebnej diagnostyki.
Jak stworzyć swój codzienny rytuał odporności według TCM?
Nie potrzebujesz piętnastu suplementów.
Spróbuj prostego planu.
Rano
✓ szklanka wody
✓ spokojny start dnia
✓ ciepłe śniadanie, jeśli dobrze je tolerujesz
✓ 5–10 minut lekkiego ruchu
✓ kilka spokojnych oddechów
W ciągu dnia
✓ regularne posiłki
✓ krótki spacer
✓ przerwy od siedzenia
✓ odpowiednie nawodnienie
✓ ograniczenie ciągłego podjadania
Wieczorem
✓ lekka kolacja
✓ mniej ekranów
✓ spokojniejszy oddech
✓ kilka minut Qi Gong
✓ podobna godzina snu
To nie brzmi spektakularnie.
I właśnie dlatego ma sens.
Najbardziej wartościowe nawyki często są nudne. Ale są nudne konsekwentnie.
Checklista TCM na jesień i zimę
✓ Czy śpię wystarczająco długo?
✓ Czy jem regularnie?
✓ Czy moje posiłki są odpowiednio przygotowane?
✓ Czy codziennie mam trochę ruchu?
✓ Czy mam momenty prawdziwego odpoczynku?
✓ Czy nie żyję cały czas na wysokich obrotach?
✓ Czy moje stopy i dolna część pleców są odpowiednio chronione przed zimnem?
✓ Czy potrafię spokojnie oddychać przez kilka minut?
✓ Czy jem dlatego, że jestem głodny, czy dlatego, że jestem zmęczony?
✓ Czy moje codzienne nawyki wspierają mój organizm?
To ostatnie pytanie jest często najważniejsze.
Najczęstsze błędy, które widzę przy budowaniu odporności według TCM
Błąd 1: Szukanie jednego zioła
Huang Qi może być wartościowym elementem tradycyjnej praktyki, ale nie każdy potrzebuje tego samego.
Błąd 2: Ignorowanie snu
Można kupić najlepsze produkty ziołowe, ale nie da się „suplementować” czterech godzin snu.
Błąd 3: Zbyt intensywny trening
Więcej ruchu nie zawsze oznacza lepiej.
W TCM ważna jest równowaga.
Błąd 4: Jedzenie przypadkowe
Kanapka zjedzona w samochodzie, kawa wypita przy komputerze i kolacja o 23:30 nie tworzą idealnego środowiska dla regularności.
Błąd 5: Samodzielne mieszanie wielu preparatów
Zioła również mają właściwości biologiczne i mogą wchodzić w interakcje z lekami.
Dlatego w przypadku regularnego przyjmowania leków warto omówić stosowanie preparatów z lekarzem lub farmaceutą oraz specjalistą znającym się na TCM.
FAQ – odporność według TCM
Czy TCM może wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu?
Tak, tradycyjna medycyna chińska wykorzystuje podejście oparte między innymi na Qi, diecie, śnie, ruchu, akupresurze i indywidualnie dobranych formułach.
Czym jest Wei Qi?
Wei Qi to tradycyjne pojęcie TCM opisujące funkcję ochronną organizmu i jego relację ze środowiskiem zewnętrznym.
Czy Huang Qi jest ziołem na odporność?
Huang Qi jest tradycyjnie stosowane jako zioło wspierające Qi, a współczesne badania analizują jego wpływ na wybrane parametry immunologiczne.
Czy każdy może stosować Huang Qi?
Nie, dobór ziół powinien uwzględniać stan zdrowia, przyjmowane leki oraz indywidualny obraz TCM.
Czym jest Bu Zhong Yi Qi Wan?
Bu Zhong Yi Qi Wan to klasyczna formuła TCM tradycyjnie związana ze wsparciem Qi Środkowego Ogrzewacza.
Czym jest Jia Gu Lan?
Jia Gu Lan, czyli Gynostemma pentaphyllum, to roślina wykorzystywana w tradycjach azjatyckich, której składniki są również przedmiotem współczesnych badań.
Czy Tai Chi może być częścią dbania o odporność?
Tak, Tai Chi i Qi Gong są łagodnymi formami ruchu, a badania analizowały ich wpływ na wybrane parametry odpornościowe.
Czy akupresura Zu San Li jest bezpieczna?
Delikatny ucisk Zu San Li jest często wykorzystywany w praktyce domowej, ale powinien być wykonywany bez nadmiernego nacisku i z uwzględnieniem indywidualnych przeciwwskazań.
Czy dieta TCM musi być całkowicie chińska?
Nie, zasady dietetyki TCM można stosować do produktów dostępnych lokalnie i sezonowo.
Czy ciepłe jedzenie jest zawsze lepsze?
Nie, w TCM sposób odżywiania dobiera się indywidualnie, więc nie ma jednej zasady odpowiedniej dla każdego.
Czy TCM zastępuje współczesną diagnostykę?
Nie, oba podejścia opierają się na innych modelach i w razie niepokojących sygnałów potrzebna jest właściwa konsultacja medyczna.
Podsumowanie – prawdziwy sekret silnej odporności według TCM
Jeżeli miałbym zostawić Ci tylko jedną myśl, byłaby bardzo prosta:
Nie zaczynaj od pytania „co mam wziąć?”, tylko od pytania „jak codziennie traktuję swój organizm?”.
W tradycyjnej medycynie chińskiej siła organizmu jest związana z równowagą wielu elementów.
Qi.
Sen.
Trawienie.
Odżywianie.
Ruch.
Oddech.
Odpoczynek.
Emocje.
Rytm dnia.
Dopiero na tym fundamencie można rozsądnie rozważać takie elementy jak Huang Qi, Bu Zhong Yi Qi Wan, Jia Gu Lan, akupresura czy praktyka Qi Gong.
I być może właśnie tutaj kryje się najbardziej interesująca lekcja TCM.
Przez tysiące lat chińscy lekarze obserwowali człowieka nie tylko wtedy, gdy pojawiał się problem, ale również wtedy, gdy wszystko wydawało się działać dobrze.
Patrzyli na język.
Puls.
Sen.
Apetyt.
Oddech.
Kolor twarzy.
Sposób poruszania się.
Reakcję na pogodę.
I szukali odpowiedzi w relacjach pomiędzy tymi elementami.
To trochę jak patrzenie na zegarek bez zaglądania do środka mechanizmu. Nie musisz widzieć każdej zębatki, żeby zauważyć, że coś w rytmie nie pasuje.
Puenta
A może najciekawszy sekret TCM jest jeszcze prostszy?
Może przez wieki człowiek zadawał organizmowi niewłaściwe pytanie.
Pytał:
„Co mam zrobić, żeby być silniejszy?”
A tradycyjna medycyna chińska odpowiadała:
„Najpierw sprawdź, co każdego dnia odbiera Ci siłę.”
I właśnie tutaj zaczyna się zagadka.
Bo czasami największym odkryciem nie jest znalezienie nowej receptury.
Jest nim zauważenie rzeczy, która od początku była przed naszymi oczami.
Jeśli chcesz poznawać TCM głębiej
Zajrzyj również do innych materiałów na blogu:
✓ Qi w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej – czym naprawdę jest energia Qi?
✓ Śledziona w TCM – dlaczego trawienie ma tak duże znaczenie?
✓ Dieta według TCM – jak jeść zgodnie z porami roku?
✓ Qi Gong dla początkujących – prosty sposób na codzienną praktykę
✓ Akupresura w TCM – najważniejsze punkty do codziennej pracy
✓ Huang Qi – tradycja, zastosowanie i współczesne badania
Jeśli chcesz otrzymywać kolejne materiały o TCM, dietetyce chińskiej, akupresurze i codziennym dbaniu o równowagę organizmu, zapisz się na newsletter.
A jeśli ten tekst był dla Ciebie wartościowy – zapisz go na później. Jesienią warto mieć pod ręką coś więcej niż tylko kolejną listę suplementów.
Poniżej znajdują się linki afiliacyjne do skutecznych, sprawdzonych przez nas bezpiecznych ziół dostępnych tylko w certyfikowanych sklepach, korzystających z zaufanej wyszukiwarki Ceneo. Jeśli zdecydujesz się dokonać zakupu, wspierasz rozwój naszego bloga o TCM. Dziękujemy!
Uwaga! │ Jeśli link, który kliknąłeś/aś, jest chwilowo niedostępny – nie martw się.
Wszystkie produkty omawiane w artykule znajdziesz w naszej pełnej, alfabetycznie uporządkowanej liście.
✅ Dzięki temu szybko i wygodnie odnajdziesz dokładnie to, czego szukasz!
👉 Sprawdź Tutaj – Pełna Lista Produktów TCM
👉 Warto rozważyć zapoznanie się z tą książką, jeśli interesuje Cię temat:
„Akupresura bez tajemnic. Samodzielnie pokonaj ból, stres, problemy trawienne czy infekcje” – znajdziesz w niej dużo więcej praktycznych wskazówek i porad dotyczących wzmocnienia organizmu.
👉 TUTAJ
Kuchnia według zasad Tradycyjnej Medycyny Chińskiej.– Poznaj proste przepisy na wzmocnienie ciała i duszy.
👉 TUTAJ
Krótki kurs Tradycyjnej Medycyny Chińskiej – Dr Li Wu. Dowiedz się jak chińska medycyna pomga wzmacniać organizm,
👉 TUTAJ
oraz
„Akupresura całego ciała” – Łatwe do zastosowania sposoby akupresury, dzięki którym możesz poprawić samopoczucie przy typowych dolegliwościach codziennych oraz jak wzmocnić organizm.
👉 TUTAJ
Długopis do akupresury- niezastąpiony dla każdego wiernego praktyka akupresury
👉 TUTAJ
Dodatkowe wspierające tradycyjne formuły TCM, które warto znać i mieć w swojej domowej apteczce:
👉 Jeśli interesuje Cię właśnie ten temat zdrowotny, polecam również książkę
„Choroby wewnętrzne w tradycyjnej medycynie chińskiej. Studia przypadków klinicznych według TCM” – znajdziesz w niej dużo więcej praktycznych wskazówek i porad.
👉 TUTAJ
Polecane Jiao Gu Lan możesz znaleźć
👉TUTAJ 👉TUTAJ
bu zhong Yi qi wan
👉 TUTAJ lub 👉 TUTAJ
Huang Qi
👉TUTAJ lub 👉 TUTAJ
Jia wei xiao yao wan
👉 TUTAJ lub 👉 TUTAJ
Zanim podejmiesz decyzję o zakupie sprawdź w kilku sklepach dokładny opis i opinie, czy ten produkt jest dla Ciebie!
Więcej praktycznych porad dotyczących Odporności znajdziesz w Archiwum Porad
WIĘCEJ PRAKTYCZNYCH PORAD ZNAJDZIESZ W LINKACH PONIŻEJ
Przeczytaj również:
AKUPRESURA – PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA POCZĄTKUJĄCYCH
STRES I BEZSENNOŚĆ– PRAKTYCZNY PORADNIK TCM( Jak pokonać stres i bezsenność)
Dieta TCM od Podstaw: Kompletny Przewodnik
JIAO GU LAN – CHIŃSKIE ZIOŁO NA WZMOCNIENIE ORGANIZMU? 7 FAKTÓW, KTÓRE MOGĄ CIĘ ZASKOCZYĆ
JAK DBAĆ O NERKI WEDŁUG TCM-PRAKTYCZNE PORADY
CO JEŚĆ CODZIENNIE? 5 ZASAD ZDROWIA Z MEDYCYNY CHIŃSKIEJ
PUNKT YONGQUAN – SEKRET ENERGII NEREK WEDŁUG MEDYCYNY CHIŃSKIEJ
ZIMA I WIOSNA BEZ INFEKCJI? DIETA WEDŁUG CHIŃSKIEJ MEDYCYNY
ZIMNE DŁONIE I STOPY – PRZYCZYNY WEDŁUG MEDYCYNY CHIŃSKIEJ
CIĄGLE CHORUJESZ ZIMĄ I WIOSNĄ? SPRAWDZONE SPOSOBY TCM
3 PUNKTY AKUPRESURY WSPIERAJĄCE ORGANIZM ZIMĄ I WIOSNĄ
JAK NIE CHOROWAĆ ZIMĄ? 3 ZIOŁA Z MEDYCYNY CHIŃSKIEJ