Zapobieganie udarowi z TCM – co możesz zrobić dziś

Udar mózgu – jak zapobiec? Mądrość Wschodu w służbie Twojego zdrowia

Czy wiesz, że udar mózgu bardzo często nie pojawia się nagle, jak grom z jasnego nieba — tylko dojrzewa w ciszy przez lata?
Wielu pacjentów mówiło: „Przecież czułem się dobrze, tylko trochę się męczyłem, miałem sztywność karku, zawroty głowy…”.
Dla zachodniej medycyny to często zbyt subtelne sygnały, ale w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej (TCM) one mówią bardzo dużo.

Dziś chcę Ci pokazać, jak spojrzeć na zapobieganie udarowi mózgu z innej perspektywy — tej, którą poznałem podczas moich studiów i praktyki w Chinach.
Nie będzie tu trudnych słów, łacińskich nazw ani teorii oderwanych od życia.
Będzie za to rozmowa — jak przy herbacie — o tym, jak możesz zadbać o swój organizm na co dzień, zanim pojawią się pierwsze alarmujące objawy.

W TCM mówi się, że „choroba zaczyna się, gdy energia przestaje płynąć swobodnie”.
Udar jest właśnie takim momentem, gdy ciało daje dramatyczny sygnał: „Zatrzymaj się!”.
Zanim jednak do tego dojdzie, można wiele zrobić — w prosty sposób, bez skomplikowanych terapii.
To codzienne nawyki, odpowiednia dieta, oddech, emocje i rytm dnia mają największy wpływ na to, czy energia (Qi) w Twoim ciele krąży swobodnie, czy gromadzi się w sposób, który może doprowadzić do choroby.

W tym artykule pokażę Ci, jak rozumie to medycyna chińska — jak widzi przyczyny udaru, jak mu zapobiegać i jak małe zmiany mogą mieć ogromne znaczenie dla zdrowia Twojego mózgu.

---

Dlaczego warto spojrzeć na udar przez pryzmat TCM?

Zacznijmy od kilku faktów, które mogą Cię zaskoczyć:

• Według badań globalnych, aż 90,7 % udarów mózgu wiąże się z czynnikami ryzyka: nadciśnieniem, nieprawidłowymi lipidami, cukrzycą, otyłością, paleniem papierosów czy małą aktywnością ruchową.
• W literaturze medycyny chińskiej udar określa się jako „zaburzenia w połączeniach energetycznych mózgu” – czyli problem nie tylko naczyń krwionośnych, ale też Qi, krwi, meridianów i harmonii emocjonalnej.
• Współczesne badania wskazują, że zioła TCM i akupunktura mogą wpływać na mitochondria neuronów, poprawiać odpływ wolnych rodników i wspierać mikrokrążenie mózgowe. (Frontiers)

Z mojej perspektywy — jako człowiek, który spędził kilka lat studiując i mieszkając w Chinach, odwiedzając kliniki od Pekinu po Hangzhou — widziałem jak pacjenci, którzy wcześnie zaczęli „małą pracę nad sobą” (nic wielkiego, codzienne zwyczaje) mieli znacznie lepsze szanse utrzymania sprawności mimo obciążeń genetycznych.

---

Główne zasady TCM w kontekście udaru mózgu

W TCM to nie tylko o „zmniejszeniu ryzyka” (nie używamy tego słowa), ale o wspieraniu równowagi, unikaniu stagnacji i harmonizacji układów ciała. Oto kluczowe podejścia:

Rozpoznanie wzorca TCM

TCM patrzy na „zdarzenia” (tu: incydent udarowy) przez pryzmat wzorców- syndromów: qi deficyt, zastój krwi(stagnacja), wiatr wewnętrzny, dysfunkcja meridianów itp.
Przykład: pacjent z nadciśnieniem + zawrotami głowy może być interpretowany jako „wzorzec wiatru-ognia wątroby z zastojem krwi w naczyniach głowy”.

Dobrze dobrana formuła ziołowa i akupunktura są dobierane indywidualnie do wzorca — nie ma „uniwersalnej recepty”.

Zioła i formuły, które często stosuje się w praktyce

Poniżej kilka przykładów z klinik — pamiętaj: zawsze dobrze jest skonsultować się z lekarzem TCM:

• Jia Wei Xiao Yao Wan – świetna formuła przy przewlekłym stresie, napięciu w ciele, zaburzeniach emocjonalnych. Wspiera harmonizację wątroby i łagodzi stagnację Qi.
• Ginkgo biloba – Ying Xing Ye (liść miłorzębu) – w literaturze chińskiej często stosowany dla wsparcia krążenia mózgowego; w niektórych RCT przebadano go w kontekście ostrego udaru niedokrwiennego.
• Ju Hua (chryzantema) – w TCM stosowana do wspierania naczyń i łagodzenia głowy („uspokaja wiatr w głowie”).
• Dan Shen (Salvia miltiorrhiza) – często używana w preparatach TCM związanych z krążeniem mózgowym — przegląd systematyczny ocenił dowody na jej działanie pozytywnie.

Z mojego doświadczenia z Chin:

Pacjentka lat 58 z nadciśnieniem i migrenami — po 6 miesiącach stosowania Jia Wei Xiao Yao Wan, akupunktury głowy i pracy nad oddechem — mniej epizodów zawrotów głowy, lepiej się wysypiała.
Pan lat 65, z historią TIA (przejściowy incydent niedokrwienny) — włączyliśmy Ginkgo + akupunkturę punktów czaszkowych — po roku obraz MRI stabilny, subiektywnie lepsze „jasne myślenie”.

Dodatkowe zalecenia TCM

Oprócz formuł ziołowych, w praktyce TCM stosuje sie często:

✔ Akupunkturę – szczególnie w obszarze głowy, meridianów wątrobowo-naczyniowych
✔ Moksę (ogrzewanie punktów) – zwłaszcza w chłodniejszych miesiącach u słabszych osób z niedokrwienniem
✔ Masaż (Tui Na) i acupressurę punktów: Fengchi (风池), Hegu (合谷)( Obejrzyj TUTAJ), Zusanli (足三里)( Obejrzyj TUTAJ)

---

Styl życia, dieta i codzienne nawyki z perspektywy TCM

Prawdziwie „prewencja” w TCM to codzienne nawyki — nie wielkie posunięcia. Oto, co zaleca się pacjentom:

Dieta wspierająca równowagę

Idealnie: jedz regularnie, unikaj skrajnych smaków, ogranicz nadmiar tłuszczów, soli i ciężkostrawnych potraw. W TCM mówi się o unikaniu „zalegającej wilgoci” i „grubej śluzowej materii”( TAN) — co można interpretować jako tłuszcze, nadwaga.

Przepis prosty, który podaję pacjentom:

Zupa z orzechami, chińską kapustą i astragalusem

• Składniki: 2 garście orzechów włoskich (połówki), 150 g kapusty pekińskiej, 3–4 plasterki astragalusa (huang qi), 2 plasterki imbiru, 4 szklanki wody, szczypta soli
• Sposób przyrządzenia: zagotuj wodę z imbirem, dodaj kapustę, orzechy i astragalus, gotuj na wolnym ogniu przez 30 minut. Pij 1–2 razy dziennie przez tydzień, potem przerwa.

Ta zupa doda „ciepła środkowi”, wspomoże krążenie lekko i uniknie stagnacji.Tylko dla osób z niskim ciśnieniem.

Ruch i ćwiczenia

• Preferuj delikatne ćwiczenia: Tai Chi, Qigong, spacery, pływanie.
• Unikaj skrajności: ani siedzący tryb życia, ani forsowny wysiłek, który obciąży układ naczyniowy.
• Regularność ważniejsza niż intensywność.

Regulacja emocji, sen i równowaga Qi

W TCM emocje to nie tylko „stan ducha”, ale realna siła, która porusza energię (Qi) w ciele. Kiedy przepływ Qi jest harmonijny — czujemy się spokojni, skoncentrowani i mamy jasność umysłu. Ale gdy gniew, frustracja czy zmartwienia kumulują się w środku, energia wątroby (Gan Qi) może dosłownie „uderzać do głowy”. I to nie metafora — w praktyce objawia się to napięciem w karku, zawrotami głowy, zaczerwienioną twarzą, pulsującym ciśnieniem, a nawet problemami ze snem.

Pamiętam, jak mój nauczyciel w Hanghou powtarzał: „Nie musisz walczyć ze stresem — wystarczy, że pozwolisz mu przejść przez siebie jak wiatr przez bambus.” Wtedy nie do końca to rozumiałem, ale dziś widzę, że chodziło o umiejętność przepuszczania emocji, nie trzymania ich kurczowo w ciele.

Z doświadczenia wiem, że właśnie regulacja emocji i rytmu dnia ma ogromny wpływ na równowagę Qi — i tym samym na krążenie w głowie. W TCM mówi się: „Jeśli umysł spokojny, krew płynie swobodnie.”

Jak to wygląda w praktyce, krok po kroku?

✔ Nauka oddechu – brzmi banalnie, ale większość z nas oddycha tylko czubkiem klatki piersiowej. Spróbuj prostego ćwiczenia: połóż dłoń na brzuchu, zamknij oczy i oddychaj tak, by dłoń unosiła się przy wdechu i opadała przy wydechu. 5 minut dziennie wystarczy, żeby uspokoić nerwy i „ściągnąć Qi” z głowy w dół. W Chinach widziałem starsze osoby siedzące o świcie w parku i robiące dokładnie to — bez gadżetów, bez aplikacji. Po prostu oddech i cisza.

✔ Praktyka wyciszenia przed snem – wieczorem warto dać sobie przerwę od ekranów i informacji. W TCM noc to czas regeneracji Yin – czyli „wewnętrznego chłodu i spokoju”. Jeśli do późna patrzymy w telefon, przerywamy ten naturalny cykl. W mojej praktyce proponuję rytuał: herbata z chryzantemy (Ju Hua) , kilka spokojnych oddechów, zapisanie trzech rzeczy, za które są wdzięczni. Działa prosto, a Qi uspokaja się jak tafla wody po burzy.

✔ Codzienna sztuka radzenia sobie ze stresem – nie chodzi o wielkie techniki mindfulness, tylko o drobne rzeczy, które naprawdę robisz. Krótki spacer po pracy (nawet 10 minut, ale bez telefonu), kilka spokojnych ruchów ramion jak w Tai Chi, napisanie kilku zdań w dzienniku. W Chinach często widziałem starsze kobiety, które codziennie o tej samej porze chodziły wokół świątyni – nie dla religii, tylko dla „poruszenia Qi”. To było ich codzienne oczyszczenie emocji.

Warto też pamiętać o śmiechu – tak, śmiech w TCM to ruch Serca i Radości (Xin). Kiedy się śmiejemy, energia serca rozluźnia ciało, krew płynie swobodniej. Dlatego, jeśli masz ciężki dzień, obejrzyj coś zabawnego, zadzwoń do przyjaciela. Niech Qi płynie!

I na koniec — sen. Dla TCM sen to moment, kiedy dusza Shen „wraca do domu”. Jeśli zasypiasz z telefonem w ręku, Twój Shen nie ma gdzie odpocząć. Zadbaj o ciemność, ciszę, rytuał. W moim przypadku – odrobina aromatu sandałowego i minutka Qigongu – wystarcza, by ciało przeszło w tryb regeneracji.

Kiedy emocje są spokojne, oddech płynny, a sen głęboki – Qi i krew wracają do harmonii. I wtedy głowa myśli jaśniej, ciało ma więcej lekkości, a w sercu pojawia się coś, co Chińczycy nazywają ping he – „wewnętrzny spokój, który nie potrzebuje powodu”.

---

Praktyka z mojego życia — historia z Chin i codzienność kliniki

Kiedy studiowałem medycynę chińską w Pekinie, codziennie rano przechodziłem obok małych klinik ulicznych, gdzie starzy mistrzowie wbijali igły w głowę pacjentów “na mózgową stagnację”. Pewnego razu przyszedł mężczyzna po udarze częściowym, który już po kilku tygodniach akupunktury, masażu i ziół – zaczął wymawiać zdania, które wcześniej nie wychodziły. Oczywiście to nie „uzdrowienie” w sensie cudownym, ale realny postęp, który utkwił mi w pamięci.

W gabinecie w Hangzhou natrafiłem na parę: mąż po udarze, żona z dużym stresem w pracy. Włączone zostały u niej prostą formułę Jia Wei Xiao Yao Wan, pracę z emocjami, akupunkturę — po kilku miesiącach ona czuła się lepiej, a męża stan rehabilitacyjny był stabilny. To nie „leczenie”, to wsparcie codziennej równowagi.

---

Ciekawostki

• W 2021 roku zespół z Hong Kongu zauważył, że klasyczna mieszanka An Gong Niu Huang Wan stosowana profilaktycznie zmniejsza uszkodzenia niedokrwienne mózgu u myszy.
• Starożytni mistrzowie TCM mówili o „poruszeniu wiatru w środku głowy” jako metaforze udaru — dlatego często spotkasz w klasycznych recepturach składniki, które „koją wiatr w mózgu” (np. chryzantema, koniczyna, biały peonia).
• W meta-analizie 59 opatentowanych preparatów TCM dla udaru niedokrwiennego zauważono, że wiele z nich w drobnych badaniach wpływa na poprawę neurologiczną — choć zastrzega się, że jakość badań jest umiarkowana.
• W badaniach farmakologicznych para ziół Danshen + Chuanxiong pokazuje synergiczne działanie przeciwzapalne i przeciwzakrzepowe w modelach niedokrwienia mózgu. (ScienceDirect)
• Mniej znany fakt: w literaturze TCM klasycznych mówi się o „zimnych prądach” w uszach i karku jako wczesnym sygnale zagrożenia – dziś można to powiązać z niewielkimi zaburzeniami mikrokrążenia w tylnej części mózgu.

---

FAQ (Najczęstsze Pytania)

P: Czy mogę samodzielnie zacząć stosować zioła TCM przeciw udarowi?
O: Tak, ale zalecam konsultację z licencjonowanym lekarzem TCM — dobór ziół powinien uwzględniać cały obraz energetyczny Twojego ciała.

P: Czy akupunktura naprawdę pomaga “dla mózgu”?
O: Tak — z perspektywy TCM stymuluje meridiany czaszkowe i poprawia cyrkulację Qi i krwi. W badaniach naukowych akupunktura wykazuje wpływ na mitochondrialne funkcje neuronów. (Frontiers)

P: Kiedy zacząć działania?
O: Od razu — im wcześniej zaczniesz „drobne kroki” (dieta, ruch, zioła), tym lepiej dla stabilności naczyń mózgowych.

P: Czy TCM może zastąpić leczenie medyczne?
O: Absolutnie nie — TCM ma rolę wspierającą, dopasowaną, delikatną. Nigdy nie rezygnuj z zaleceń medycznych!

---

Wiekowa Mądrość..

Choć świat medycyny współczesnej mierzy się z ogromem technologii i badań, to Tradycyjna Medycyna Chińska – z jej wiekową mądrością – wciąż potrafi podsunąć nam subtelne, codzienne narzędzia, które “podtrzymują ogień życia” w naszym wnętrzu. Tak jak stary mistrz nad rzeką mówił: „Nie pozwól niewidzialnej stagnacji zadomowić się w Twej głowie” — tak i dziś możemy strzec harmonii Qi i krwi, by umysł był jasny, a naczynia elastyczne.

Czy mogę sam/a kupić te zioła online?
Tak, ale wybieraj tylko sprawdzone źródła i najlepiej skonsultuj zakup z ekspertem.
Poniżej znajdują się linki afiliacyjne do skutecznych, sprawdzonych przez nas bezpiecznych ziół dostępnych tylko w certyfikowanych sklepach, korzystających z zaufanej wyszukiwarki Ceneo. Jeśli zdecydujesz się dokonać zakupu, wspierasz rozwój naszego bloga o TCM. Dziękujemy!

Zanim podejmiesz decyzję o zakupie sprawdź w kilku sklepach dokładny opis i opinie, czy ten produkt jest dla Ciebie!

Uwaga! │ Jeśli link, który kliknąłeś/aś, jest chwilowo niedostępny – nie martw się.
Wszystkie produkty omawiane w artykule znajdziesz w naszej pełnej, alfabetycznie uporządkowanej liście.
✅ Dzięki temu szybko i wygodnie odnajdziesz dokładnie to, czego szukasz!

👉 Sprawdź Tutaj – Pełna Lista Produktów TCM

👉 Jeśli interesuje Cię właśnie ten temat zdrowotny, polecam książkę
„Choroby wewnętrzne w tradycyjnej medycynie chińskiej. Studia przypadków klinicznych według TCM” – znajdziesz w niej dużo więcej praktycznych wskazówek i porad.
👉 TUTAJ

Ju Hua( herbatka na uspokojenie )
👉 TUTAJ lub
👉 TUTAJ
Jia wei xia yao wan lub xiao yao wan(na problemy emocjonalne)
👉  TUTAJ,lub
👉  TUTAJ
Ginko biloba ( Ying xing ye)(na krążenie mózgowe)
👉 TUTAJ lub
👉 TUTAJ
Dan shen(na krążenie mózgowe)
👉 TUTAJ lub
👉 TUTAJ

WIĘCEJ PRAKTYCZNYCH PORAD DOTYCZĄCYCH CHORÓB i PROBLEMÓW EMOCJONALNYCH ZNAJDZIESZ W ARCHIWUM PORAD

Przeczytaj również:

Masz zimne dłonie i stopy? Jak poprawić krążenie za pomocą TCM

Jak uchronić się przed zawałem – Kluczowe wskazówki z chińskiej medycyny i najcenniejsza lekcja życiowa

Obrzęki nóg i ciała? Chińska medycyna Radzi