Medycyna chińska a jesienne zmęczenie: odzyskaj równowagę

energia we wrześniu i październiku

Wrzesień. Dni robią się krótsze, poranki chłodniejsze, a wiele osób mówi mi :
„Panie Doktorze, mam mniej siły, nic mi się nie chce, ciągle ziewam.”

Z perspektywy Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TCM) to nic dziwnego. Jesień to czas Metalu – związany z płucami i jelitem grubym. Energia, która latem była ekspansywna, zaczyna się „chować” do środka. Nasz organizm naturalnie zwalnia. Tyle że w XXI wieku kalendarz i korporacje nie zwalniają razem z nami

Dlatego w TCM jesień to moment, w którym warto szczególnie:
✔️ wspierać płuca i Qi,
✔️ zadbać o ciepłe posiłki,
✔️ wdrożyć łagodną praktykę ruchową,
✔️ i sięgnąć po tradycyjne zioła wspierające organizm w okresach obciążenia.

---

Dlaczego tracimy energię jesienią?

Z punktu widzenia medycyny chińskiej:

• Qi płuc słabnie, a to właśnie płuca są „generałem energii oddechu”.
• Wzrasta wilgoć i chłód, co osłabia Środkowy Ogień (układ trawienny).
• Umysł i emocje wchodzą w fazę melancholii – co odczuwamy jako spadek sił.

Z punktu widzenia zachodniego:

Badania pokazują, że jesienią poziom serotoniny i witaminy D naturalnie spada , co przekłada się na mniejszą energię i motywację.

---

Zioła w TCM wspierające energię jesienią

W praktyce TCM najczęściej sięga się wtedy po trzy klasyczne rozwiązania:

• ✔️ Jiao Gu Lan (Gynostemma pentaphyllum) – w TCM znany jako „zioło nieśmiertelności”, stosowany jako tonik Qi, szczególnie u osób pracujących umysłowo.
• ✔️ Huang Qi (Astragalus membranaceus) – tradycyjnie używany, gdy organizm potrzebuje większej stabilności i odporności na zmienne warunki pogodowe.
• ✔️ Shi Quan Da Bu Wan – klasyczna formuła wspierająca Qi i Krew, szczególnie polecana po intensywnym lecie i wyczerpaniu.

---

Dwa przykłady

1. Pan Michał, 42 lata, analityk

Przychodzi co roku we wrześniu: „Znów czuję się jak bez baterii”. Po diagnozie pulsu i języka – wyraźny niedobór Qi płuc i Środkowego Ognia. Wprowadzone zostały Shi Quan Da Bu Wan, zmiany w diecie (ciepłe śniadania, mniej kawy na czczo), plus codzienny prosty Qigong. Po miesiącu energii wystarczyło mu nie tylko do pracy, ale i na bieganie 2x w tygodniu.

2. Pani Anna, 36 lat, mama dwójki

Skargi: brak energii, rozdrażnienie, zimne ręce. Zgodnie z diagnostyką TCM – niedobór Qi i krwi, z lekką stagnacją wątroby. Dostała zalecenie: Huang Qi w odwarze, jia wei xiao yao wan, rozgrzewające zupy z imbirem i techniki oddychania. Dwa tygodnie później napisała: „Mam w końcu siłę ogarnąć wieczory z dziećmi”.

---

Dieta według TCM na jesienne spadki energi

Jesień w ujęciu Tradycyjnej Medycyny Chińskiej to czas związany z elementem Metalu, który odpowiada za płuca i jelito grube. To okres przejścia z ciepła w chłód, kiedy organizm stopniowo przygotowuje się na zimę. W tym czasie wiele osób odczuwa spadek energii, obniżenie nastroju, a także większą podatność na infekcje dróg oddechowych. Dieta dostosowana do rytmu natury może skutecznie wspierać siły witalne i równowagę wewnętrzną.

✔️ Ciepłe, gotowane posiłki – owsianki, zupy, gulasze
Jesienią warto ograniczać surowe produkty i zastępować je ciepłymi, gotowanymi daniami. Owsianki na mleku roślinnym z dodatkiem cynamonu i orzechów rozgrzewają i wzmacniają Qi śledziony, która odpowiada za przekształcanie pożywienia w energię. Zupy warzywne, gulasze czy potrawki jednogarnkowe są łatwe do strawienia, dostarczają wilgoci i ciepła, co wspiera narządy wewnętrzne w okresie chłodniejszych dni.

✔️ Smaki ostre i słodkawe w naturalnej postaci – gruszka, marchew, dynia, imbir
W jesiennej diecie TCM zaleca łączenie smaków słodkawych i ostrych. Naturalna słodycz warzyw korzeniowych, takich jak marchew czy dynia, wzmacnia śledzionę i wspiera energię życiową. Ostre dodatki – imbir, cebula, rzodkiew czy niewielka ilość czosnku – pomagają rozpraszać zimno, udrażniają drogi oddechowe i poprawiają krążenie Qi. Gruszka, choć chłodniejsza w naturze, w umiarkowanych ilościach nawilża płuca i łagodzi suchy kaszel, dlatego warto spożywać ją gotowaną lub pieczoną.

✔️ Mniej surowych sałatek i zimnych napojów
Choć latem świeże sałatki i chłodne napoje dobrze orzeźwiają, jesienią mogą osłabiać śledzionę i żołądek. W TCM podkreśla się, że nadmiar zimnych i surowych produktów może prowadzić do wytwarzania tzw. wilgoci, objawiającej się m.in. uczuciem ciężkości, zmęczeniem czy podatnością na przeziębienia. Dlatego zamiast sałatek lepiej wybierać duszone warzywa, pieczone jabłka czy ciepłe napary ziołowe.

Warto zapamiętać..
Jesienią szczególnie warto zadbać o ciepło w diecie i wspierać płuca oraz śledzionę, aby przygotować organizm na zimowe miesiące. Rozgrzewające zupy, korzeniowe warzywa, naturalne słodycze i przyprawy takie jak imbir czy cynamon nie tylko podnoszą energię, ale też wzmacniają organizm. Ograniczenie zimnych napojów i surowych posiłków sprawia, że Qi krąży swobodniej, a organizm zachowuje więcej siły życiowej.

Prosty przepis na jesienną owsiankę Qi

• płatki owsiane – 5 łyżek
• mleko ryżowe – 1 szklanka
• daktyle – 2 szt.
• imbir – plasterek
• gruszka – pół sztuki, duszona

Gotuj na małym ogniu 10 min. Jedz ciepłe. To świetny sposób, by wspierać Qi płuc od samego rana.

---

Dodatkowe zalecenia TCM

Tradycyjna Medycyna Chińska (TCM) od tysięcy lat kładzie nacisk na harmonijne współdziałanie ciała, umysłu i ducha. Jej praktyki nie ograniczają się wyłącznie do ziół czy akupunktury – równie ważne są codzienne rytuały, które podtrzymują płynność Qi, czyli energii życiowej, i pomagają zachować zdrowie. Poniżej znajdziesz trzy proste, ale bardzo skuteczne wskazówki, które możesz wprowadzić do swojej rutyny, aby wzmocnić organizm i poczuć się bardziej zrównoważonym.

✔️ Ćwiczenia Qigong – codziennie 10 minut prostych ruchów wspiera płynność Qi
Qigong to system powolnych, płynnych ćwiczeń połączonych z oddechem i świadomą uwagą. Już dziesięć minut praktyki dziennie może przynieść zauważalne efekty – poprawia krążenie, wspiera elastyczność stawów, a także łagodzi napięcie w ciele. W TCM podkreśla się, że ruch nie musi być intensywny, aby był wartościowy. Ważniejsze jest, aby był harmonijny i zsynchronizowany z oddechem. Regularna praktyka działa jak delikatny masaż dla narządów wewnętrznych, wspierając ich prawidłową pracę. Ćwiczenia można wykonywać rano, aby pobudzić energię na cały dzień, lub wieczorem, żeby wyciszyć umysł i uwolnić stres nagromadzony w ciągu dnia.

✔️ Akupresura punktu Zu San Li (ST36) – tradycyjnie stosowany jako punkt długowieczności i tonizacji energii
Punkt Zu San Li, znany także jako „Punkt Długowieczności”, znajduje się poniżej kolana, na przedniej stronie nogi. W tradycyjnych opisach przypisuje mu się niezwykle szerokie działanie – wzmacnia ogólne siły witalne, poprawia trawienie, podnosi poziom energii i harmonizuje przepływ Qi w całym organizmie. Codzienna stymulacja tego miejsca poprzez delikatny ucisk lub masaż może być prostym sposobem na wzmocnienie witalności. W TCM mówi się, że aktywacja tego punktu szczególnie wspiera śledzionę i żołądek, które odpowiadają za przekształcanie pożywienia w energię. W praktyce oznacza to lepsze przyswajanie składników odżywczych, większą odporność na zmęczenie i ogólną poprawę samopoczucia.

✔️ Wieczorne wyciszenie – pół godziny bez telefonu, zamiast tego herbata z kwiatem chryzantemy lub medytacja
Współczesny styl życia sprawia, że wieczory często spędzamy przed ekranem telefonu czy komputera. TCM podkreśla jednak, że aby energia mogła się regenerować, potrzebne jest wyciszenie i świadome odłączenie od nadmiaru bodźców. Dobrym nawykiem jest zaplanowanie przynajmniej trzydziestu minut bez elektroniki przed snem. W tym czasie można przygotować filiżankę herbaty z kwiatem chryzantemy, która tradycyjnie uznawana jest za napój łagodzący napięcie, wspierający oczy i wątrobę. Alternatywą może być krótka medytacja, spokojna lektura lub ćwiczenia oddechowe. Dzięki temu sen staje się głębszy, a organizm ma szansę skuteczniej się regenerować.

Ważne..
Wprowadzenie nawet drobnych elementów TCM do codziennego życia może przynieść długofalowe korzyści. Regularne ćwiczenia Qigong wspierają płynność Qi, akupresura punktu Zu San Li wzmacnia witalność i odporność, a wieczorne wyciszenie z herbatą lub medytacją przygotowuje organizm do zdrowego snu. Te trzy proste praktyki, stosowane systematycznie, tworzą solidną podstawę dla lepszego zdrowia i równowagi wewnętrznej.

---

Ciekawostki o jesieni w TCM

1. W klasycznych tekstach mówi się: „Jesienią Qi zbiera się do środka, kto podąża za tym rytmem – zachowa witalność przez zimę.”
2. Gruszka w TCM to owoc przypisany do płuc – nawilża i koi suchy kaszel.
3. Jesień to także najlepszy czas na praktykę wdzięczności – w TCM emocja płuc to smutek, a antidotum na niego to docenianie.
4. Badania (Zhang et al., 2019, Frontiers in Pharmacology) wskazują, że Huang Qi ma wpływ na równowagę energetyczną organizmu w okresach zmęczenia – zgodnie z jego tradycyjnym zastosowaniem.

---

Linki warte uwagi

• Źródła naukowe: PubMed – Tradycyjna Medycyna Chińska a zmęczenie

---

FAQ

1. Czy medycyna chińska naprawdę działa na spadki energii?
TCM to system obserwacji i praktyki rozwijany przez tysiące lat. Współcześnie wiele elementów potwierdzają badania (np. na Huang Qi).

2. Ile czasu trzeba, żeby poczuć zmianę?
Z mojego doświadczenia – pierwsze efekty mogą być widoczne już po 2–3 tygodniach, ale wszystko zależy od indywidualnej konstytucji.

4. Czy jesienią trzeba unikać zimnych napojów i surowych sałatek?
Tak – w TCM jesień to czas, gdy Środkowy Ogień jest bardziej wrażliwy. Zimne posiłki mogą osłabiać Qi i powodować wrażenie ciężkości. Lepiej wybierać ciepłe, gotowane potrawy.

5. Czy dzieci też mogą korzystać z zaleceń TCM na jesień?
Tak, ale w wersji łagodniejszej – np. ciepłe śniadania, rozgrzewające zupy, proste ćwiczenia oddechowe i łagodne zioła.

---

Jesienna puenta

Jesienne spadki energii to nie wyrok. To sygnał, że natura zmienia bieg – a my możemy pójść razem z nią albo… z nią walczyć. W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej mówimy: „Kto rozumie rytm przyrody, ten odnajdzie w nim własny rytm życia.”

A może to nie przypadek, że od wieków te same rośliny i rytuały wracają do nas jesienią? Może ktoś dawno temu wiedział coś, co dopiero dziś zaczynamy odkrywać na nowo…

---

Czy mogę sam/a kupić te zioła online?
Tak, ale wybieraj tylko sprawdzone źródła i najlepiej skonsultuj zakup z ekspertem.
Poniżej znajdują się linki afiliacyjne do skutecznych, sprawdzonych przez nas bezpiecznych ziół dostępnych tylko w certyfikowanych sklepach, korzystających z zaufanej wyszukiwarki Ceneo. Jeśli zdecydujesz się dokonać zakupu, wspierasz rozwój naszego bloga o TCM. Dziękujemy!

Zanim podejmiesz decyzję o zakupie sprawdź w kilku sklepach dokładny opis i opinie, czy ten produkt jest dla Ciebie!

Uwaga! │ Jeśli link, który kliknąłeś/aś, jest chwilowo niedostępny – nie martw się.
Wszystkie produkty omawiane w artykule znajdziesz w naszej pełnej, alfabetycznie uporządkowanej liście.
✅ Dzięki temu szybko i wygodnie odnajdziesz dokładnie to, czego szukasz!

👉 Sprawdź Tutaj – Pełna Lista Produktów TCM

👉 Jeśli interesuje Cię właśnie ten temat zdrowotny, polecam książkę
„Choroby wewnętrzne w tradycyjnej medycynie chińskiej. Studia przypadków klinicznych według TCM” – znajdziesz w niej dużo więcej praktycznych wskazówek i porad.
👉 TUTAJ

Huang Qi
👉 TUTAJ lub
👉 TUTAJ
Jia wei xia yao wan lub xiao yao wan( jeśli dziecko ma problemy emocjonalne)
👉  TUTAJ,lub
👉  TUTAJ
Bu zhong yi qi wan(na wzmocnienie w okresach przejściowych)
👉 TUTAJ lub
👉 TUTAJ
Jiao Gu Lan(na wzmocnienie)
👉 TUTAJ lub
👉 TUTAJ

WIĘCEJ PRAKTYCZNYCH PORAD DOTYCZĄCYCH CHORÓB i WZMOCNIENIA ORGANiZMU ZNAJDZIESZ W ARCHIWUM PORAD

Przeczytaj również:

MARTWISZ SIĘ ZA DUŻO? CO NA TO CHIŃSKA MEDYCYNA

POWRÓT DO SZKOŁY BEZ STRESU? TE SPOSOBY TCM NAPRAWDĘ DZIAŁAJĄ!

JAK STRES KRADNIE TWOJĄ QI? ODKRYJ SWÓJ ENERGETYCZNY PROFIL – QUIZ TCM O EMOCJACH